Sức ép chuyển đổi xanh trên thị trường bao bì tỷ đô của Việt Nam

Chuyển đổi xanh không còn là sự lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp ngành bao bì. Tuy nhiên, bài toán công nghệ và chi phí lại đang là những thách thức không hề nhỏ…

Tại Triển lãm Quốc tế lần thứ 19 về công nghệ xử lý, chế biến và đóng gói bao bì (Propak Vietnam 2026) tổ chức trong tháng 3 tại TP.HCM. Ngoài nội dung trưng bày, một trong những vấn đề được các doanh nghiệp quan tâm là chuyển đổi xanh trong ngành bao bì.

Thị trường bao bì giấy của Việt Nam được dự báo đạt quy mô 4,54 tỷ USD vào năm 2030. Ảnh: Tạp chí Thương Gia.

Ngành bao bì Việt Nam được đánh giá là đang bước vào giai đoạn tăng trưởng vàng đến từ sự bùng nổ của thương mại điện tử, nhu cầu tiêu dùng nội địa và xuất khẩu đều có mức tăng trưởng tốt.

Trong các phân khúc, bao bì giấy tiếp tục giữ vai trò chủ lực. Quy mô thị trường năm 2025 đạt 2,85 tỷ USD và dự báo có thể tăng lên 4,54 tỷ USD vào năm 2030, tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) gần 10%. Lợi thế của phân khúc này đến từ xu hướng tiêu dùng xanh, sự phát triển của thương mại điện tử và chính sách hạn chế túi nilon.

Bao bì nhựa dẻo năm 2025 đạt khoảng 0,25 triệu tấn, dự báo sẽ tăng lên 0,34 triệu tấn năm 2030 với CAGR 6,83%. Nhu cầu tập trung ở các ngành thực phẩm chế biến, thủy sản, y tế, đồng thời có sự chuyển dịch sang vật liệu dễ tái chế.

Bao bì nhựa cứng, tuy tăng trưởng chậm hơn, vẫn duy trì ổn định nhờ nhu cầu từ sữa, nước giải khát và mỹ phẩm. Trong khi đó, bao bì kim loại có giá trị 2,17 tỷ USD và dự kiến đạt 2,53 tỷ USD năm 2030, gắn liền với ngành bia, nước giải khát và thực phẩm đóng hộp.

Tuy nhiên, sự tăng trưởng của ngành bao bì cũng kéo theo hệ luỵ là rác thải nhựa. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mỗi năm Việt Nam phát sinh khoảng 1,8 triệu tấn rác thải nhựa và bao bì.

Sự bùng nổ của thương mại điện tử trong những năm gần đây càng làm trầm trọng thêm bài toán này, khi bao bì đóng gói, chủ yếu là nhựa, xốp và túi ni lông, được sử dụng dày đặc và gần như chỉ dùng một lần trước khi bị thải bỏ.

Chia sẻ với các doanh nghiệp tại sự kiện khai mạc Propak Vietnam 2026, ông Joseph Ross Jocson, Chủ tịch Liên đoàn Bao bì châu Á, cho rằng ngành bao bì không còn chỉ dừng ở vai trò bảo vệ sản phẩm hay hỗ trợ phân phối, mà đang trở thành lĩnh vực hội tụ giữa công nghệ, trách nhiệm môi trường và kỳ vọng ngày càng cao của người tiêu dùng.

Theo ông Joseph Ross Jocson, hai yếu tố then chốt được nhấn mạnh là tính bền vững và đổi mới sáng tạo. Trong đó, phát triển bền vững không còn là mục tiêu dài hạn mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết. Trên toàn cầu, xu hướng thay đổi đang diễn ra mạnh mẽ trong cách doanh nghiệp vận hành, chính sách quản lý của chính phủ và hành vi tiêu dùng. Mục tiêu chung là giảm thiểu chất thải, tiết kiệm tài nguyên và hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn.

Đối với ngành bao bì, điều này đồng nghĩa với việc tái tư duy từ khâu thiết kế, sản xuất đến xử lý sau sử dụng; thúc đẩy các giải pháp vật liệu có thể tái chế, tái sử dụng và có nguồn gốc bền vững; đồng thời giảm thiểu tác động đến môi trường nhưng vẫn đảm bảo chất lượng và hiệu suất.

Chuyển đổi xanh không còn là sự lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp ngành bao bì. Ảnh: Tạp chí Thương Gia.

Tuy nhiên, ông Joseph Ross Jocson cũng nhận định phát triển bền vững không thể tách rời công nghệ. Đây chính là lúc đổi mới sáng tạo đóng vai trò then chốt.

Những tiến bộ trong công nghệ bao bì đang mở ra nhiều khả năng mới. Bao bì thông minh giúp tăng cường tính minh bạch, an toàn và niềm tin của người tiêu dùng. Tự động hóa và trí tuệ nhân tạo góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm lãng phí. Các loại vật liệu mới, nhẹ hơn, bền hơn và thân thiện môi trường đang “tái định nghĩa” vai trò của bao bì trong chuỗi giá trị.

“Những đổi mới này không chỉ cải thiện cách chúng ta vận hành, mà còn mở rộng giới hạn của những gì có thể đạt được”, ông Joseph Ross Jocson nhấn mạnh và kỳ vọng: Propak Vietnam 2026 sẽ là nền tảng để cộng đồng doanh nghiệp cùng khám phá các xu hướng mới, chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận thách thức và tìm kiếm cơ hội hợp tác. Qua đó, triển lãm góp phần thúc đẩy các giải pháp thiết thực cho bài toán phát triển bền vững và chuyển đổi công nghệ.

Đại diện Informa Markets Việt Nam, đơn vị tổ chức Propak Vietnam 2026, nhấn mạnh: Bước sang năm 2026, ngành chế biến, đóng gói tại Việt Nam và khu vực đang đi vào giai đoạn “tái sàng lọc” quyết liệt khi doanh nghiệp đồng thời đối mặt với áp lực chi phí, tiêu chuẩn thị trường ngày càng chặt, và yêu cầu tối ưu năng suất theo dữ liệu.

Lợi thế cạnh tranh vì thế không còn đến từ quy mô đơn thuần, mà nằm ở khả năng vận hành hiệu quả và ổn định – được chứng minh bằng các chỉ số quản trị như OEE, tỷ lệ lỗi, mức tiêu hao năng lượng/nước/khí, suất tiêu hao vật tư, tỷ lệ phế phẩm và đặc biệt là TCO (Total Cost of Ownership) trong suốt vòng đời thiết bị. Trong bối cảnh đó, mọi quyết định đầu tư công nghệ cần chuyển từ “cảm tính” sang “bằng chứng”, từ “mua máy” sang “mua hiệu suất”…

Ông Nguyễn Văn Việt, Chủ tịch Hiệp hội Bia – Rượu – Nước giải khát Việt Nam cho biết, trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, doanh nghiệp trong các lĩnh vực chế biến, đóng gói, đồ uống, nhựa và cao su đang chịu sức ép ngày càng lớn về chi phí, chất lượng, tiêu chuẩn thị trường, đồng thời phải chuyển đổi theo hướng xanh hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn.

Theo ông Việt, điều đó cũng có nghĩa doanh nghiệp không thể tiếp tục đi theo tư duy cũ hay công nghệ lạc hậu. Muốn giữ lợi thế cạnh tranh, doanh nghiệp buộc phải chủ động tiếp cận công nghệ mới, giải pháp mới và mô hình sản xuất phù hợp hơn với yêu cầu của thị trường.

Nguồn: Ngọc Tân – Tạp chí Thương Gia.