5 Thay Đổi Đơn Giản Giúp Giảm Tiếp Xúc Vi Nhựa Trong Gian Bếp Của Bạn

Khi các nghiên cứu tiếp tục làm rõ tác động của vi nhựa lan rộng đến sức khỏe con người, ngày càng nhiều người tìm kiếm các giải pháp thiết thực để giảm thiểu sự phơi nhiễm với các hạt nhựa siêu nhỏ này. Và không đâu phù hợp hơn để bắt đầu hành trình đó ngoài gian bếp – nơi việc chế biến và bảo quản thực phẩm tạo ra nhiều điểm tiếp xúc tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi nhựa.

Tiến sĩ Lisa Erdle – nhà sinh học, chuyên gia độc học sinh thái và Giám đốc Khoa học & Đổi mới tại Viện 5 Gyres, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên giảm thiểu ô nhiễm nhựa – cho biết: các nghiên cứu đã chỉ ra rằng vi nhựa có liên quan đến tình trạng “stress oxy hóa, viêm nhiễm, rối loạn nội tiết, bệnh tim mạch và cả sa sút trí tuệ.”

Đáng lo ngại, một tổng quan khoa học toàn diện gần đây được công bố trên tạp chí bình duyệt Heliyon cho thấy nhà bếp gia đình có thể là một nguồn phơi nhiễm vi nhựa đáng kể – thông qua các vật dụng như dụng cụ nấu nướng, thiết bị chế biến thực phẩm và hộp đựng thực phẩm làm từ nhựa.

Dù các tác động sức khỏe cụ thể của vi nhựa vẫn đang được nghiên cứu thêm, nhiều người nội trợ hiện đã chủ động tìm cách giảm thiểu sự phơi nhiễm của chính mình. Tiến sĩ Lisa Erdle nhận định: “Dù cần thêm nhiều nghiên cứu, nhưng đến thời điểm này, chúng ta đã biết đủ để bắt đầu hành động.”

Nếu bạn đang tìm những giải pháp thực tế để giảm vi nhựa trong căn bếp mà vẫn đảm bảo tiện ích, dưới đây là 5 lựa chọn thay thế đơn giản và hiệu quả:

1. Ưu tiên thớt gỗ thay vì thớt nhựa

Những chiếc thớt nhựa nhiều màu sắc có thể trông tiện lợi và hợp vệ sinh, nhưng theo Tiến sĩ Jenni Brandon – chuyên gia nghiên cứu ô nhiễm vi nhựa và tư vấn phát triển bền vững – chúng thực chất là nguồn phát tán vi nhựa đáng kể trong quá trình sử dụng. Thay vào đó, thớt gỗ không chỉ bền hơn mà còn ít tạo ra hạt vi nhựa hơn theo thời gian.

Thớt gỗ là lựa chọn bền chắc và an toàn hơn so với thớt nhựa. Ảnh minh họa: Internet.

Tiến sĩ Brandon giải thích rằng khi bạn cắt trực tiếp trên thớt nhựa, bề mặt này có thể giải phóng vi nhựa vào thực phẩm qua từng đường dao. Bà cũng lưu ý rằng chỉ một chiếc thớt nhựa có thể khiến người dùng tiếp xúc với hàng triệu hạt vi nhựa mỗi năm – chỉ từ một vật dụng nhà bếp duy nhất.

Ngược lại, thớt gỗ là lựa chọn bền chắc và an toàn hơn, không làm ô nhiễm nguyên liệu bạn dày công chuẩn bị. Với những ai lo lắng về vấn đề vệ sinh, các nghiên cứu cho thấy không có sự khác biệt đáng kể về mức độ vi khuẩn giữa thớt gỗ và thớt nhựa – miễn là được vệ sinh kỹ lưỡng sau khi sử dụng.

2. Thay thế dụng cụ nấu bằng nhựa bằng các vật liệu thép không gỉ, gỗ hoặc silicone

Các dụng cụ nhà bếp được làm từ silicone, gỗ hoặc inox giúp giảm đáng kể nguy cơ phát thải vi nhựa trong quá trình sử dụng. Ảnh minh họa: Internet.

Khi tiếp xúc với nhiệt độ cao trong quá trình nấu ăn, các dụng cụ nhựa như xẻng, muỗng hay kẹp có thể giải phóng vi nhựa vào món ăn. Các lựa chọn thay thế như thép không gỉ, gỗ hoặc silicone chất lượng cao không chỉ chịu nhiệt tốt mà còn không bị phân hủy sinh ra vi nhựa trong quá trình sử dụng.

Mặc dù silicone có độ linh hoạt và dễ vệ sinh tương tự nhựa, nhưng chất liệu này không phát thải vi nhựa như các loại nhựa truyền thống – đây là điểm cộng lớn cho các dụng cụ nấu nướng an toàn và bền vững.

3. Thay khăn lau microfiber bằng các loại khăn cotton tự nhiên

Một nguồn vi nhựa ít ai ngờ đến chính là khăn lau microfiber. Loại khăn này có khả năng thấm hút tốt và khô nhanh, nhưng thường được làm từ sợi tổng hợp có nguồn gốc từ nhựa như polyester và polyamide. Mỗi lần sử dụng hoặc giặt giũ, sự ma sát của khăn microfiber với bề mặt khác sẽ giải phóng vi nhựa vào môi trường.

Khăn lau đa năng chất liệu cotton. Ảnh minh họa: Internet.

Ước tính, ngành dệt may chiếm khoảng 1/3 lượng vi nhựa gây ô nhiễm đại dương toàn cầu. Vì vậy, chuyển sang sử dụng các loại vải tự nhiên như cotton 100% là một cách thiết thực giúp giảm thiểu ô nhiễm vi nhựa từ hoạt động thường ngày trong gia đình.

Tiến sĩ Erdle cũng đồng tình và cho biết: “Việc lựa chọn các loại vải gia dụng từ sợi tự nhiên (như cotton) thay vì sợi tổng hợp là một cách khác để giảm lượng nhựa trong gian bếp.” Một lợi ích khác đáng chú ý? Cotton có khả năng thấm hút cao và độ bền tốt, rất lý tưởng để sử dụng làm khăn lau bếp.

4. Loại bỏ chảo chống dính nhân tạo, chuyển sang dụng cụ nấu truyền thống

Dù chảo chống dính Teflon thường được ưa chuộng vì dễ vệ sinh, nhưng lớp phủ của chúng thực chất là polytetrafluoroethylene – một chất có thể bị phân hủy theo thời gian, đặc biệt khi bị trầy xước hoặc đun ở nhiệt độ cao, từ đó giải phóng vi nhựa vào thực phẩm.

Một nghiên cứu gần đây cho thấy, các loại chảo chống dính bị xước hoặc nứt có thể phát tán khoảng 2.300.000 hạt vi và nano nhựa trong quá trình sử dụng. Tin tốt là bạn hoàn toàn có thể thay thế bằng các loại chảo và nồi “chống dính tự nhiên” như inox hoặc gang. Những lựa chọn này không chỉ bền bỉ hơn mà còn không chứa lớp phủ Teflon gây hại.

5. Thay màng bọc thực phẩm và túi nhựa dùng một lần bằng giải pháp tái sử dụng

Dù tiện lợi, màng bọc thực phẩm và túi zip nhựa lại là một trong những nguồn phát sinh vi nhựa phổ biến trong nhà bếp. Chính vì lý do này, Tiến sĩ Jenni Brandon cho biết bà “không sử dụng túi nhựa hay màng bọc thực phẩm bằng nhựa” trong sinh hoạt hằng ngày.

Bạn có thể thay thế màng bọc nhựa dùng một lần bằng wrap sáp ong – một lựa chọn tự nhiên, có thể tái sử dụng và phân hủy sinh học sau 6 đến 12 tháng sử dụng. Ngoài ra, túi đựng bằng silicone là giải pháp thay thế hiệu quả cho túi zip nhựa. Loại túi này có thể dùng trong ngăn đông, luộc trực tiếp hoặc rửa bằng máy rửa chén mà không phát thải vi nhựa.

Sự hiện diện tràn lan của vi nhựa khiến nhiều người cảm thấy khó khăn không biết nên bắt đầu từ đâu để giảm thiểu phơi nhiễm. Như Tiến sĩ Jenni Brandon chia sẻ: “Việc cố gắng loại bỏ hoàn toàn nhựa trong một lúc có thể khiến bạn cảm thấy quá tải.”

Thay thế màng bọc nhựa dùng một lần bằng wrap sáp ong, hộp thủy tinh, silicone,… . Ảnh minh họa: Internet.

Thay vào đó, các chuyên gia khuyến nghị nên thay thế dần các vật dụng khi chúng bị hư hỏng, ưu tiên những đồ dùng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, và tập trung vào những thay đổi mà bạn có thể duy trì lâu dài.

Nguồn: Th.S. Megan Meyer – Food & Wine.